Kletsnatte uiterwaardenSoaking wet floodplains

Vooral na voorjaarshoogwaters kunnen grote delen van de Nederlandse uiterwaarden voor langere tijd overstromen. Van oudsher waren dit grote plas-drasgebieden die soms tot aan het begin van de zomer water droegen. Het zijn kraamkamers van jonge vis en amfibieën en cruciaal voor het leveren van nutriënten en bulkvoedsel voor soorten hogerop in de voedselketen, zoals Visarend, Otter, Porseleinhoen, Purperreiger, Ringslang en tal van steltlopers. Especially after spring floods, large parts of the Dutch floodplains can remain flooded for long periods.. Traditionally, these were large marshy areas that sometimes remained inundated until early summer. They serve as breeding grounds for young fish and amphibians and are crucial for providing nutrients and bulk food for species higher up in the food chain, such as ospreys, otters, spotted crakes, purple herons, grass snakes and numerous waders.

Drogere uiterwaardenDrier floodplains

Overal in Nederland is de kwaliteit van natte overstromingsvlaktes achteruit gegaan. Eeuwen geleden al door het indijken van het oorspronkelijke overstromingsgebied, door inpolderingen en door de aanleg van zomerkades en ontwateringssloten. De laatste eeuw treedt echter ook verregaande verdroging op door insnijding van het zomerbed (lokaal met meer dan 3 meter) en lange perioden met lage rivierafvoeren, ook in het voorjaar. Hierdoor zijn vooral langs de Boven- en Middenwaal en langs de Bovenijssel grondwaterstanden structureel gedaald en krijgen uiterwaarden een steeds droger karakter. Een belangrijke voorwaarde voor de biodiversiteit dreigt hiermee weg te vallen uit de voedselketen van het rivierengebied. Across the Netherlands, the quality of wet floodplains has deteriorated. Centuries ago, this decline was caused by the diking of the original floodplain, land reclamation, and the construction of summer dikes and drainage ditches. In the past century, however, further large-scale desiccation has occurred due to the incision of the riverbed (locally by more than 3 meters) and long periods of low river discharges, even in spring. As a result, groundwater levels have fallen structurally, particularly along the Upper and Middle Waal and along the Upper IJssel. Consequently, floodplains are becoming increasingly dry. This threatens an essential foundation for biodiversity in Dutch river systems.

Nieuwe 'wetlands'New 'wetlands'

Het Nederlandse MERLIN-project heeft sinds 2021 verschillende concrete projecten (mede)gerealiseerd en ondersteund waarbij uiterwaardgebieden opnieuw konden worden vernat. Soms is dit gebeurd door in gebieden achter zomerkades hoogwaters effectiever vast te houden, elders door uiterwaarden te verlagen of door de bouw van nieuwe duikers en inlaatwerken, die het water beter kunnen inlaten of leegloop kunnen voorkomen. Since 2021, the Dutch MERLIN project has (co-)realized and supported several concrete projects aimed at rewetting floodplain areas. In some cases, this was achieved by retaining floodwater more effectively in areas behind summer dikes. In others, it involved lowering floodplains or constructing new culverts and inlet constructions that allow better water inflow or reduce drainage.

ProjectenviewerProjectenviewer

De storymap van MERLIN is in feite een webviewer die op kaart de ligging van projecten aangeeft, met daaraan gekoppeld factsheets, beeldmateriaal en (al dan niet via linkjes) overige informatie over de gebieden. Het gaat daarbij niet alleen om projecten waar al maatregelen zijn uitgevoerd, maar ook uiterwaarden die in de nabije toekomst kansrijk kunnen zijn voor herstel van een natte overstromingsvlakte.

De selectie van gebieden is het resultaat van een uitgebreide inventarisatie van MERLIN in bijna alle uiterwaarden langs de Nederlandse Rijntakken. In totaal zijn de mogelijkheden in meer dan 50 gebieden onderzocht. In 9 gebieden konden in de periode 2023-2026 maatregelen worden getroffen die ook door MERLIN (mede)gefinancierd zijn.

Gebieden die niet geschikt bleken voor het vasthouden van water, kennen vaak een open verbinding met de rivier of een te dynamisch karakter voor het herbergen van laagdynamisch riviermoeras.

The MERLIN story map functions as a web viewer showing project locations on a map, with linked fact sheets, images, and additional information about the areas (some accessible via external links). It includes not only projects where measures have already been implemented, but also floodplains that may be promising candidates for wetland restoration in the near future.

The selection of areas is the result of an extensive inventory carried out by MERLIN in almost all floodplains along the Dutch branches of the Rhine. In total, the possibilities in more than 50 areas were investigated. In nine of these areas, measures were implemented between 2023-2026, with (co-)financing from MERLIN.

Areas that proved unsuitable for water retention often have an open connection to the river or are too dynamic to support low-dynamic river marshes.

Colofon